Sàn giao dịch vàng được vận hành, thị trường thêm minh bạch - Chi tiết bài viết | Vietcap AI News

Việc Chính phủ yêu cầu khẩn trương đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành từ tháng 2 được xem là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình tái cấu trúc thị trường vàng Việt Nam. Sau nhiều năm tồn tại trong trạng thái phân mảnh, lệch giá trong - ngoài nước, thị trường vàng đang đứng trước cơ hội vận hành theo cơ chế minh bạch và có kiểm soát.

Một cửa hàng kinh doanh vàng bạc đá quý ở Hà Nội. Ảnh: Phan Anh

Hướng đến minh bạch, liên thông dữ liệu, phòng ngừa rủi ro

Trao đổi với PV Lao Động, luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm - nhận định, việc thành lập sàn giao dịch vàng không chỉ mang ý nghĩa mở thêm một kênh giao dịch, mà còn là sự xác lập lại trật tự pháp lý đối với hoạt động mua bán vàng. “Sàn giao dịch vàng sẽ trở thành chuẩn mực pháp lý mới của thị trường. Từ đây, giao dịch qua sàn được công nhận là giao dịch chính ngạch, hợp pháp tuyệt đối và được Nhà nước bảo hộ” - ông Tú nhận định.

Ở góc độ này, sàn giao dịch vàng không đơn thuần là một thiết chế kinh tế, mà còn là công cụ quản lý nhà nước. Thông qua sàn, mọi giao dịch đều được ghi nhận, truy vết và kiểm soát bằng hệ thống điện tử, đặt dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước. Điều này đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng: Từ một thị trường vàng mang tính tự phát, nặng yếu tố “quen biết” và tiền mặt, sang một thị trường tài chính có kỷ luật, có chuẩn mực và có dữ liệu.

Luật sư Trương Anh Tú cho rằng, khi sàn giao dịch vàng đi vào hoạt động, địa vị pháp lý giữa giao dịch qua sàn và giao dịch tự do bên ngoài sàn sẽ được phân định rạch ròi. Giao dịch qua sàn được xác lập là con đường hợp pháp duy nhất đối với vàng miếng, trong khi các giao dịch ngoài sàn tại những cơ sở không đủ điều kiện sẽ dần bị loại khỏi thị trường. “Sàn giao dịch vàng sẽ đóng vai trò như một bộ lọc pháp lý. Nó buộc các chủ thể tham gia phải tuân thủ luật chơi chung, thay vì tồn tại trong những khoảng trống pháp luật như trước đây” - ông Tú nói.

Để sàn giao dịch vàng vận hành hiệu quả, nền tảng pháp lý đi kèm giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Nghị định 340/2025/NĐ-CP, với các quy định về điều kiện chủ thể giao dịch, phương thức thanh toán và chế tài xử lý vi phạm, được xem là khung xương sống pháp lý cho hoạt động của sàn. Trong đó, yêu cầu giao dịch phải thực hiện qua tài khoản ngân hàng không chỉ nhằm quản lý dòng tiền, mà còn là điều kiện kỹ thuật bắt buộc để sàn vận hành minh bạch, liên thông dữ liệu và phòng ngừa rủi ro.

Nếu chỉ có sàn giao dịch mà thiếu cơ chế kiểm soát dòng tiền, thì mục tiêu minh bạch hóa thị trường sẽ khó đạt được. “Sàn giao dịch vàng và thanh toán qua ngân hàng là hai cấu phần không thể tách rời. Khi giao dịch được số hóa và dòng tiền được truy vết, thị trường sẽ tự động thu hẹp không gian cho đầu cơ và thao túng”, luật sư phân tích.

Kỳ vọng giảm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới

Ở góc độ kinh tế, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng, khi giá vàng được hình thành công khai trên sàn, dựa trên tham chiếu quốc tế, tình trạng “mỗi nơi một giá” sẽ khó còn đất tồn tại. Điều này không chỉ hạn chế buôn lậu vàng, mà còn giúp thị trường vận hành theo tín hiệu cung - cầu thực, thay vì bị chi phối bởi tâm lý và tin đồn.

Theo ông Nghĩa, sàn giao dịch vàng cũng giúp Ngân hàng Nhà nước nắm được bức tranh toàn diện về cung - cầu vàng, từ đó có cơ sở điều hành chính sách tiền tệ và ngoại hối hiệu quả hơn. Về dài hạn, việc hình thành sàn vàng tập trung là bước đi cần thiết để Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế, tiến tới các hình thức giao dịch hiện đại hơn như chứng chỉ vàng, giảm chi phí lưu trữ và rủi ro giao nhận vàng vật chất.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều cho rằng, để sàn giao dịch vàng thực sự đi vào cuộc sống, yếu tố lộ trình và truyền thông chính sách có ý nghĩa quyết định. Luật sư Mai Thảo, Phó Giám đốc TAT Law Firm, nhấn mạnh sàn giao dịch vàng không nhằm hạn chế quyền sở hữu vàng của người dân, mà nhằm thiết lập trật tự cho hoạt động mua bán, kinh doanh vàng miếng, bảo vệ người dân khỏi rủi ro pháp lý, chứ không phải là mối đe dọa đối với tài sản cá nhân.

Việc thành lập sàn giao dịch vàng có thể xem là bước “đặt nền móng” cho một thị trường vàng minh bạch, hiện đại và có kiểm soát. Khi luật chơi rõ ràng, dữ liệu được công khai và giao dịch được chuẩn hóa, sàn giao dịch vàng không chỉ là nơi mua bán, mà còn là trụ cột giúp ổn định thị trường, củng cố niềm tin của người dân và giảm áp lực lên chính sách tiền tệ trong dài hạn.

Khương Duy

Link gốc